Deel

advertentie

Slapen is voor luiwammesen?

Een middagdutje is hét recept voor een lang en gezond leven

Slapen is voor luiwammesen?

We denken dat het ‘normaal’ is om ’s nachts acht uur te slapen. Maar net als de Belgische regisseur en acteur Luk Wyns, die omwille van een onrustige baby in blokken van drie à vier uur slaapt, delen veel mensen hun bedtijd anders in. Van bifasisch slapen – een korte nacht en een siësta – tot zes dutjes van twintig minuten. Wat is hier van waar? En is dit ‘slaaphacken’ een gevaar voor de gezondheid?

Historisch gezien lijkt bifasisch slapen onze voorkeursvorm van nachtrust. De Amerikaanse historicus Roger Ekirch bestudeerde oude teksten en stelde vast dat West-Europeanen tot de negentiende eeuw in twee blokken sliepen: op tijd naar bed, om dan in het holst van de nacht wakker te worden. In die wakkere periode waren mensen vrij actief: ze gingen op bezoek bij elkaar, musiceerden en lazen, en het was volgens de literatuur ook het beste moment om de liefde te bedrijven. Daarna sliepen ze weer verder. De periodes werden ook echt als de eerste en de tweede slaap omschreven.

Die zogenaamde bifasische slaap zou volgens experts hét patroon zijn dat de natuur voor ons in gedachten had en dat wij verstoord hebben door de gloeilamp en de achturige werkdag. Het blauwe licht van gsm’s en iPads deden er vervolgens nog een schep bovenop. Monofasisch slapen – zeven tot acht uur in een ruk — komt bijna alleen in ontwikkelde, geïndustrialiseerde landen voor.

Veel ‘normaler’ is hoe men slaap in de siëstaculturen organiseert: een nachtslaap, aangevuld met een lang dutje om de biologische dip rond de middag te compenseren. Pre-industriële samenlevingen doen het nog steeds zo. Al gaan ze veel vroeger onder zeil dan wij: zo’n twee tot drie uur na zonsondergang.

Gezonde Grieken
Hersenwetenschapper en slaapexpert Matthew Walker ziet die zuidelijke bifasische slaap – een lang nachtblok en een middagdutje – als hét recept voor een lang en gezond leven, en kan dat staven met Grieks onderzoek. “De gemeenschappen van middagslapers worden niet voor niets omschreven als ‘de plaatsen waar mensen vergeten te sterven’. In steden waar de siësta werd afgeschaft onder druk van de modernisering, kwamen na enkele jaren meer hart- en vaatziektes voor. In kleine enclaves van Griekenland waar de siësta in ere gehouden wordt, zoals het eiland Ikaria, is de kans dat mannen de negentig bereiken vier keer groter dan in de VS.”

Ook de totale slaapduur is geen vaststaand gegeven. Kort of lang slapen is dan wel aangeboren (en hangt samen met de leeftijd), vooral in de westerse wereld hangt er een macho-aura rond toekomen met weinig bedtijd.
Al eeuwen wordt er geëxperimenteerd met kortere rusttijden. Gevraagd naar hoeveel slaap een mens nodig heeft, antwoordde Napoleon: “Zes uur voor mannen, zeven voor vrouwen en acht voor een idioot.”

Kortslapers
Het lijstje notoire kortslapers is lang en staat vol bekende namen: Donald Trump (“Drie of vier uur slapen, en dan aan het werk, wie kan daar tegenop?”), kunstenaar Leonardo Da Vinci (om de vier uur een powernap van twintig minuten), uitvinder Nicola Tesla (nooit meer dan twee uur de ogen dicht) en Angela Merkel (“Ik ben als een kameel, ik kan dingen opslaan voor later gebruik, ook slaap blijkbaar.”).
Het klinkt op zich ook logisch: als je de tijd die je normaliter zou verdoen aan slaap anders zou besteden, zou je weleens heel succesvol kunnen worden. Met de opmerking van Napoleon in gedachten proberen steeds meer mensen beter te worden in extreem weinig slapen, met als doel hun productieve periode te verlengen. De Polyphasic Society – motto: ‘we kunnen nog slapen als we dood zijn’ – is een platform voor mensen die experimenteren met ongewone slaapschema’s en zichzelf als ‘slaap­hackers’ omschrijven.

Alleen powernaps
Zoals Marie Staver, die haar hele leven kampte met slapeloosheid en besloot van die handicap een systeem te maken. Ze koesterde haar vermoeidheid en trainde haar lichaam om het met alleen powernaps te doen. Zij bedacht het Überman-schema, genoemd naar de superieure mens van Nietzsche. Haar vriendin, die prima kon slapen, besloot mee te doen als een soort van vrijwillige controle. De eerste twee weken voelden ze zich beiden afgrijselijk, daarna vielen ze in een aangenaam ritme van lang en intens studeren. “Het was het meest geweldige dat ik ooit ontdekte. Ik heb me nog nooit zo goed gevoeld”, aldus Staver. “Slaaphackers geloven dat er binnenwegen zijn in het slapen, dat je je lichaam kan trainen om meteen in rem-slaap te gaan bijvoorbeeld.”

Staver: “Na enkele dagen alleen maar powernaps te doen, begint je brein een oplossing te vinden voor de vermoeidheid. Als je je ogen sluit, gaat het meteen naar de rem-slaap, en als je wakker wordt, voel je je heel erg uitgerust.”

Gevaarlijke tendens
Experts en professoren wereldwijd ontkennen dat echter in alle talen. Je brein móet de volledige slaapcyclus, met inslapen, lichte slaap, diepe slaap en rem-slaap doorlopen, om van het volledige Morpheus-pakket en zijn voordelen te kunnen genieten. Ze voorspellen een ontregeling van de stofwisseling, een op hol geslagen hormonaal systeem en vermoedelijk blijvende slaapstoornissen.

Buckminster Fuller, bedenker van de Dymaxion-methode, leefde twee jaar lang op twee uur slaap per dag. Toen hij zijn excentrieke systeem liet varen, hield hij vol dat dit niets te maken had met zijn gezondheid maar alles met zijn saaie omgeving. “Helaas staan mijn zakenrelaties en vrienden erop om te slapen als anderen.”
Andere ex-hackers signaleren een verstoord tijdsbesef, geheugenproblemen en het opduiken van veel kleine kwaaltjes, wat wijst op een haperend immuunsysteem.

‘Vijf magische uren om te werken’
De Belgische scenarist, producer, regisseur en acteur Luk Wyns stuitte per toeval op een alternatief slaapmodel. Tweefasig slapen beviel hem wonderwel en lag hem ook creatief gezien erg goed. “Tot de geboorte van mijn tweede zoon had ik een doorsnee slaappatroon”, vertelt Wyns. “En toen kwam Sasja. Ik had met mijn vrouw afgesproken dat ik de nachten zou doen, maar hij was een onrustige slaper en een huilbaby. Om één uur ’s nachts liet hij luid van zich horen en vanaf dan om de twee uur, tot ‘s morgens. Op den duur dacht ik: ‘Weet je wat, ik blijf gewoon wakker, da’s misschien makkelijker dan dat slopende ritme van telkens weer inslapen en opstaan’. Ik ging slapen om 21.00 uur, paste vanaf 01.00 uur ‘s nachts op mijn zoon en werkte tot 06.00 uur. Nadien ging ik nog drie uur slapen tot 09.00 uur.”

Nachtelijke flow
“Dat op het eerste gezicht bizarre patroon beviel me heel goed. Ik haal zeven uur slaap en win vijf magische uren waarin ik ononderbroken kan doorwerken”, zegt Wyns. “Los van het feit dat je niet gestoord wordt door telefoons en mails, is de nacht een heel inspirerende periode. Er is ruimte voor introspectie en melancholie, en een flow die je toelaat om heel diep in jezelf te duiken. Ik vind dat je ziet aan mijn scripts wanneer ze ’s nachts geschreven zijn. Die vijf uren tussen één en zes zijn voor mij meer waard dan tien uur overdag.”
Hoewel Luk er zich niet in heeft verdiept, past hij een eigen versie van het bifasisch slapen toe. “Ik heb er geen literatuur over gelezen. Het gebeurde uit noodzaak en dán pas bleek het interessant. Sasja is intussen tien en slaapt goed, dank u, maar het is nog steeds mijn voorkeursschema. Als ik regisseer of acteer, lukt het natuurlijk niet om het toe te passen. Je kan geen volledige ploeg in dat systeem dwingen. Maar als ik ongehinderd mijn ritme kan volgen, verkies ik dit. Let op: ik wil hier niet de blijde boodschap van het bifasisch slapen verspreiden. Als je je goed voelt bij één blok van acht uur slaap, is het ook oké. Je moet gewoon weten: waar voel ik mij goed bij? Als ik dan toch iets wil verspreiden, laat het dan het evangelie van het persoonlijke en eigenzinnige denken zijn. Zo is ook mijn productiehuis Grappa van 10.00 tot 18.00 uur open, omdat die uren mij beter liggen. En mijn personeel is daar blij mee.”

Anders en minder slapen
Terwijl de meesten van ons hunkeren naar meer slaap, zijn er dappere (of dwaze) mensen die in omgekeerde richting gaan: minder slaap, efficiënter tijdsgebruik, meer energie, hogere productiviteit.

Diverse slaapschema’s op een rij:
– Monofasische slaap: de meeste mensen brengen één blok van gemiddeld acht uur slapend door. Totaal: 8 uur of 33 procent van je dag.
– Gesegmenteerd slapen: twee periodes van 3,5 uur. Totaal: 7 uur of 29,9 procent van je dag.
– Bifasisch slapen: een hoofdslaapsessie van 4 of 5 uur, en een kortere sessie van anderhalf uur op een ander moment. Totaal: 6,5 uur of 27 procent.
– Dual core: een slaapsessie van 3,5 uur gevolgd door één van anderhalf uur en een powernap van 20 minuten, zoals gewenst verdeeld over de dag. Totaal: 5,3 uur of 22,2 procent.
– Everyman: een blok van anderhalf uur wordt aangevuld met vier of vijf powernaps van 20 minuten. Totaal: 2,8 tot 3,2 uur slaap of 11,6 tot 13,2 procent.
– Überman:. zes tot acht powernaps, om de vier uur. Totaal: 2 uur slaap of 8,33 procent.
– Dimaxion: bedacht voor de Amerikaanse uitvinder Buckminster Fuller: vier keer een halfuur slapen om de zes uur. Dan kom je uit op een totaal van twee uur slaap, zoals als bij Überman, maar de langere wakkere periodes worden gezien als efficiënter.
– Spamayl: afkorting van ‘Sleep Polyphasically As Much As You Like’. Gebaseerd op Überman, maar veel flexibeler. Laat ruimte voor extra dutjes als de situatie erom vraagt. Kan oplopen tot tien powernaps per dag.

advertentie

Meer 'Lifestyle':

Zomertijd. Waarom de klok verzetten?

27 maart 2020

De zomertijd doet meer met jou dan je denkt

Even een opfrissertje: de zomertijd is ingevoerd zodat we meer gebruik maken van het daglicht en daarmee energie bezuinigen.

Arts Hilde De Smet, “Wat kunnen we doen om ons immuunsysteem te versterken”

27 maart 2020

Indien u de informatie nuttig vindt, gebruik ze, en zo niet, staat het u vrij ze naast u neer te leggen

Om ons niet weerloos overgeleverd te voelen aan die grote onzichtbare, microscopische vijand die alomtegenwoordig is, in de lucht die we inademen, in elke handdruk, elke kus, elk menselijk contact?

Coronavirus/Covid-19 – welk vitamine C-supplement moet ik nemen?

20 maart 2020

Wat kun je nu het beste doen als preventie en eventueel als therapie tegen een dergelijk virus?

Hier volgen algemene richtlijnen.

Vijf drankjes om je immuunsysteem een boost te geven

20 maart 2020

Hoe sterker je immuunsysteem is, hoe kleiner de kans dat je ziek wordt

Als je onverhoopt toch ziek wordt, helpt je immunsysteem je om sneller te herstellen. Stress, slaapgebrek en een ongezond eetpatroon...

Tips en adviezen om het coronavirus te voorkomen

13 maart 2020

Wanneer moet ik de huisarts bellen?

Hoe voorkom ik dat ik het nieuwe coronavirus krijg? In het kort...

Meer Nederlanders drinken hooguit een glas alcohol per dag

13 maart 2020

Vorig jaar gaf 41 procent van de volwassenen in een enquête aan geen alcohol te drinken of zich te beperken tot een glas per dag

Steeds meer Nederlanders drinken geen alcohol of hooguit een glas per dag. Zij voldoen daarmee aan de richtlijn van de Gezondheidsraad.

Loop, loop, loop… totdat je er net niet bij neervalt

6 maart 2020

Het herstelt de hersenen, bestrijdt zorgen en geneest stress

De onderzoekers voerden een experiment uit op cavia’s om te doorgronden of bewegen van positieve invloed is op het zenuwstelsel.

Even niet lekker in je vel zitten, het overkomt iedereen weleens. Toch is dit lastig…

6 maart 2020

Met deze tips voel je je weer beter...

Je wil het niet, maar bent vaak chagrijnig, schiet onnodig uit je slof en je voelt je moe en terneergeslagen.

Werk juist nu aan je weerstand en immuunsysteem

28 februari 2020

Voorkomen... is beter dan genezen

Eet déze 22 ingrediënten en jouw weerstand wordt een onneembaar fort.

En als het coronavirus de Heerlijkheid bereikt…

28 februari 2020

Hoe herken je de symptomen en wat kun je doen om besmetting te voorkomen?

Het nieuwe coronavirus grijpt snel om zich heen. In China zijn tot nu toe meer dan tweeduizend dodelijke slachtoffers gevallen...

Voorjaarstrends 2020

21 februari 2020

Dít ga je komende lente zien!

Voorjaarstrends? Ja het voorjaar staat alweer voor de deur! Oké, misschien is 'voorjaar' nog iets te optimistisch. Maar, voor de fashionwereld gelden gelukkig andere regels!

Maak je lichaam stressbestendig met deze 10 tips

21 februari 2020

Pas op voor een burn-out

Meditatie schakelt de fight-or-flight reactie uit en het parasympatische zenuwstelsel in.

Waarom je juist nu chocolade moet eten!

14 februari 2020

Goed nieuws. Chocolade is hét middel om van een verkoudheid af te komen

Professor Alyn Morice houdt zich al jaren bezig met medische kwesties rondom verkoudheid.

Valentijnsdag… wat liefde met je doet

14 februari 2020

De eerste maanden van verliefdheid zie je alles wat minder scherp

Je lichaam draagt daar zijn steentje aan bij. Dit blijkt uit een Amerikaans onderzoek gepubliceerd in The Journal of Comparative Neurology.

We zouden veel, veel… meer moeten wandelen

7 februari 2020

Wandelen als medicijn

We moeten veel meer wandelen. Het is goed voor lichaam en geest. Dat betoogt de Ierse neurowetenschapper Shane O’Mara.

Een glas rode wijn staat gelijk aan een uur zweten in de sportschool

7 februari 2020

Hoe dat kan? Franska zocht het uit...

Je kunt natuurlijk sporten als je fit wilt worden, maar je kunt ook gewoon een fles rode wijn opentrekken.

Belangrijke gezondheidsvoordelen bij het gebruik van gember

31 januari 2020

Verse gemberplakjes in een kopje kokend water zijn o.a. weldadig voor het darmstelsel

De pittige geur en smaak van gember komt van zijn natuurlijke oliën – waarvan de belangrijkste gingerol is...

De beste geluidsweergave ter wereld vind je dus gewoon in Bergen. Met filmpje

31 januari 2020

Als kwaliteit belangrijk voor je is...

Het in Bergen gevestigde Musical Reality is een uniek, dynamisch en veelzijdig bedrijf dat is gespecialiseerd in

Wat is de beste leeftijd om je kind een eigen mobiel te geven?

24 januari 2020

Vijf dingen die je moet bedenken voordat je je kind een smartphone geeft

Tegenwoordig krijgen kinderen op steeds jongere leeftijd hun eerste mobiele smartphone. Het brengt allerlei voordelen maar ook risico's met zich mee.

Waarom aanraking (van jezelf en een ander) zo heilzaam is

24 januari 2020

Aanraking verlaagt je stresslevel

Tegenwoordig raken we onze smartphone vaker aan dan onze partner. Daarnaast groeit het aantal eenpersoonshuishoudens en daarmee ook gevoelens van eenzaamheid.

En… hoe staat het met jullie dry januari?

17 januari 2020

Moeilijker dan je dacht om te stoppen... dit artikel kan je helpen

"Ah joh, neem er nog eentje. Doe niet zo saai. Laat je eens lekker gaan.’"We hebben het bijna allemaal weleens mee gemaakt.

Wat een detox-dieet voor jou kan betekenen…

17 januari 2020

PCB’s, pesticiden en zware metalen verwijderen

Het Detox-dieet heeft als doel om geleidelijk af te vallen door het lichaam op natuurlijke manier te ontgiften, met onder andere biologische groente en fruit.

Het beeld dat Alzheimer een ziekte is die niet is te genezen, is achterhaald…

10 januari 2020

Het is te voorkomen én terug te draaien

Het beeld dat Alzheimer een ziekte is die niet is te genezen, is achterhaald, zegt de Amerikaanse universitair docent neurologie en onderzoeker Dale Bredesen.

Waarom iedereen 1 keer per week zou moeten zwemmen

10 januari 2020

Het nieuwe jaar is weer begonnen en dat betekent dat we een gooi doen naar goede voornemens

Naast stoppen met roken, staat meer bewegen bij velen op het to do-lijstje. Misschien wil je afvallen, je lichaam versterken of wat aan je conditie doen.

Zo… klaar met de feestdagen, nu gaan we weer bewegen

3 januari 2020

Wat een simpele wandeling voor lichaam en geest kan betekenen

Wandelen kent bijzonder veel gezondheidsvoordelen. Er gebeurt een aantal dingen met je lichaam wanneer je iedere dag zo’n 30 minuten zou wandelen.

En… hoe zit het met jouw goede voornemens?

3 januari 2020

Traditiegetrouw stromen de sportscholen deze maand weer vol, om aan het eind van de maand alweer een stuk leger te zijn

Veel goede voornemens falen al voordat het jaar goed en wel begonnen is. Januari is dan ook de slechtste maand om met je voornemen te starten blijkt uit onderzoek.

Je wilt wel een kerstboom, maar niet de rotzooi…

20 december 2019

Bestellen doe je bij BonBonBoom op de Breelaan

Bij veel mensen staat de kerstboom al volledig versierd in huis. Nu is het de kunst om die boom - wanneer het een échte betreft - de komende weken...

Waarom dichtbij de zee wonen ons gelukkig maakt. Filmpje

20 december 2019

Dat een groene omgeving goed voor je is, is inmiddels algemeen bekend, maar...

Artsen in Schotland schrijven een wandeling in de natuur voor als medicijn en in Japan is bosbaden al jaren een algemeen geaccepteerd geneesmiddel

De állerleukste kerstevenementen van 2019

13 december 2019

Op de bank hangen is geen optie...

Het is december en dat betekent dat er deze maand kerstmarkten, kerstevenementen en kerstfestivals plaatsvinden.

Gezellig met de familie rond de kersttafel?

13 december 2019

Tips... om het ook echt gezellig te houden

Stress, hoge verwachtingen, oude ruzies die ineens weer boven tafel komen... Meestal is het gezellig, maar de feestdagen kunnen ook...

Koufront in aantocht

29 november 2019

Zo kom jij zonder kou de winter door

In de koude herfst- en wintermaanden wil je het liefst emigreren naar een warm land. De regen, de kou en het donker buiten moedigen je...

Waarom Franse vrouwen zo jong blijven…

29 november 2019

Verschil tussen Franse vrouwen en de rest van de wereld

Afgelopen zomer zei een kleine druktemaker van drieënhalf tegen me: "Jij bent oud". Zijn vader schrok en bood zijn excuses aan...

Zie je op tegen de komende feestdagen?

22 november 2019

Verplichte tradities en de verwachtingen...

Voor veel mensen zijn de feestdagen een periode waarin het verlies van een geliefde, kind, familielid of goede vriend extra wordt gevoeld.

Waarom je liever lief hebt in de winter…

22 november 2019

Romantisch bankhangen

De temperaturen dalen en plots krijg je steeds meer de behoefte om je te nestelen op de bank, het liefst samen met iemand. Je bent niet de enige die...

Terug