Deel

advertentie

Rollen van de raad vaag, onduidelijk en onvolledig

De gemeentepolitiek is een beetje als het spelen van een schaakspel

Rollen van de raad vaag, onduidelijk en onvolledig

Om te kunnen bepalen wat de rollen van de gemeenteraad zijn en daarmee wat het ambacht van het raadslidmaatschap inhoudt, is de beschrijving en invulling van die rollen te vaag, te onduidelijk en te onvolledig. Raadsleden voeren als gevolg daarvan het raadswerk verschillend en met onvoldoende kennis van de spelregels uit.

“De gemeentepolitiek is een beetje als het spelen van een schaakspel en binnen de regels van dat spel worden er per gemeente, per fractie en per raadslid zeer uiteenlopende zetten gedaan”, schrijft raadslid en wetenschapper Han Warmelink in “In de hoofdrol. Een essay over de rollen van de gemeenteraad”.

Warmelink bood zijn essay over de rollen van de gemeenteraad zaterdag aan in Breda, tijdens de daar gehouden Raadsacademie voor een 50-tal raadsleden, aan voorzitter Bahreddine Belhaj van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. In zijn presentatie onderstreepte Warmelink dat ‘de minister misschien mag zeggen dat de raad goed weet wat kaders stellen inhoudt maar dat is niet zo, want we weten het niet.” Het begrip ‘kaders stellen’ dekt niet wat raadsleden moeten doen. “De raad bepaalt het beleid. De raad neemt besluiten, dat moet je ook niet overlaten aan het college dat slechts het dagelijks bestuur is. ‘De klap er op geven’, ligt bij ons, raadsleden en daarover voeren we het politieke debat.”

Volksvertegenwoordiger

Warmelink heeft als raadslid en lid van de rekenkamer ervaren dat bijvoorbeeld de volksvertegenwoordigende rol door raadsleden heel verschillend wordt ingevuld. De een is spreekbuis van de opvattingen die er leven onder de lokale bevolking, de ander beroept zich steevast op de burger, de volgende grijpt terug naar het programma van zijn partij, weer een ander raadslid redeneert zonder last of ruggespraak dat hij geen afstemming hoeft te hebben met partij of achterban. Er zijn ook raadsleden die als belangenbehartiger de positie van burgers of ondernemers vertegenwoordigen. “Dat hoeft niet per se clientelisme te zijn”, schrijft Warmelink, want “vertegenwoordiging is toch wat complexer dan op het eerste gezicht verwacht en het is moeilijk om te spreken over goede of slechte vertegenwoordiging.”

Kaderstellende rol

In het essay gaat Warmelink, raadslid in Westerkwartier, uitgebreid in op het begrip kaderstelling, dat na de dualisering in 2002 een van de nieuwe rollen is geworden voor raadsleden. Die dualisering had tot doel raad en college zoveel mogelijk naast elkaar te plaatsen, naar het voorbeeld van regering en parlement. Maar ‘het dualisme jasje zit op gemeentelijk niveau niet lekker.’ Bovendien spreekt nooit iemand over een kaderstellende rol van de Tweede Kamer. ‘Het begrip kaderstelling houdt iets ‘luchtledigs’.’ We snappen wel zo ongeveer wat je er onder kunt verstaan, maar het is tegelijkertijd te vaag en te leeg om de positie van de raad aan op te hangen.”

Lekenbestuur

De raad is grondwettelijk het hoogste bestuursorgaan, maar “het besturen van de gemeente is vooral een zaak van het college geworden en veel minder van de raad.” Het college weet en kan bovendien meer. Warmelink stelt daarom ook de vraag of nog wel vastgehouden kan worden aan de raad als lekenbestuur, “waarbij amateurs aan het hoofd staan en de professionals zich, in ieder geval in theorie, moeten voegen naar de opvattingen van de raad”.

Bestuurlijke rol

De positie van burgemeester en wethouders is sterker dan bedoeld door de wetgever en het algemene bestuur, dat van de raad mag worden verwacht, holt uit. “Je zou je erbij kunnen neerleggen dat dat dan maar zo moet zijn. Je zou ook kunnen proberen te werken aan vergroting van het bewustzijn, dat het lidmaatschap van de raad toch ook een ‘bestuurlijk ambacht’ is. Dat ambachtelijke komt in ieder geval niet tot uitdrukking in het nogal vrijblijvende gebruik van het woord ‘rollen’ en al evenmin in de drieslag vertegenwoordigen, kaderstellen en controleren.” Warmelink concludeert dat besturen– waar raadsleden weinig tot geen belangstelling voor hebben – een essentieel onderdeel van het raadswerk is: “Een raad die zich daar niet van bewust is, maakt zichzelf afhankelijk van het college.”

Dagelijkse praktijk

De onduidelijkheid over rollen, taken en functies van de gemeenteraad leidt er toe dat raadsleden ‘een heel uiteenlopende kijk hebben op wat er van een raadslid verwacht mag worden. Ook wethouders hebben daar trouwens heel verschillende beelden bij, zo blijkt. De raadsleden die het college steunen hebben uiteraard een wat andere positie dan de oppositiefracties, maar ook los daarvan is het verschil in rolopvatting vaak groot.”

De inzet van raadsleden vergt niet alleen het vermogen om opvattingen te hebben en naar voren te brengen, “maar ook om de middelen te vinden om aan die opvattingen gevolg te geven. Dat vereist een zeker vakmanschap, dat niet per definitie aanwezig is en dat ook niet iedereen zich zomaar eigen weet te maken.”

Hoofdrol

Of het raadsleden lukt om als gemeenteraad invloed uit te oefenen, is uiteindelijk afhankelijk van de vraag of een meerderheid kan worden gevonden voor het standpunt dat wordt ingenomen. Op de raad als het hoofd van de gemeente rust daarbij de taak om namens de gemeenschap de kwaliteit van besluitvorming te bewaken, soms door kaders te stellen aan het college, soms door zelf te besturen en soms door het college te controleren. “Dat is de ‘hoofdrol’ van de raad en dat is wat burgers van de raad mogen verwachten”, aldus Warmelink.

Dat raadsleden daarbij niet alle beschikbare middelen gebruiken en vaak geen grondige kennis van de spelregels hebben, hoeft niet noodzakelijkerwijs een nadeel te zijn. “Om de vergelijking met het schaakspel nog maar eens te trekken: je hoeft geen grootmeester te zijn om een leuk potje te kunnen schaken en als je tegenstander niet veel beter is, kun je ook zonder grondige kennis best aan het langste eind trekken.”

Meer informatie

In de hoofdrol. Essay over de rollen van de gemeenteraad” is door wetenschapper Han Warmelink, raadslid in Westerkwartier, geschreven in opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden om een beeld te geven over hoe het ambacht van het raadslid anno 2019 uitgevoerd wordt. Warmelink heeft het essay op zaterdag 16 november 2019 tijdens de Raadsacademie van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden in Breda gepresenteerd en aangeboden aan voorzitter Bahreddine Belhaj van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden.

Wilt u ook een presentatie van dit essay bij u in de raad? En de gelegenheid om met de auteur in gesprek te gaan? Dan kunt u hem een e-mail sturen.

Bron: www.raadsleden.nl

advertentie

Meer 'Politiek':

College Bergen presenteert meerjarig sluitende begroting

22 september 2020

Het terughoudende financiële beleid van de afgelopen jaren heeft zijn vruchten afgeworpen

Wethouder Arend Jan van den Beld: “Dit laat onverlet dat het een tijd is van onzekerheden. Het bestuur is zich hiervan bewust en kiest ervoor om juist nu koers te houden.

Bestemmingsplan Voetbalfusie aangeboden aan raad

18 september 2020

Op 29 september vraagt het college de gemeenteraad om opnieuw in te stemmen met het plan

Het bestemmingsplan voor het nieuwe voetbalcomplex aan de Egmonderstraatweg in Egmond aan den Hoef moest op vier punten worden aangepast, oordeelde de Raad...

Verkeersbesluit fietspad Eeuwigelaan gepubliceerd

21 september 2020

Aan elke kant een fietspad

We hebben een lange, warme zomer achter de rug. De stranden werden druk bezocht, waarbij -gelukkig- veel mensen met de fiets kwamen.

Wethouder Erik Bekkering maakt statement over nieuwe coronamaatregelen (filmpje)

18 september 2020

Duitsland en België adviseren ga niet naar Noord-Holland

Reactie wethouder Erik Bekkering op code rood, ingesteld door Duitsland voor o.a. onze gemeente. Het regent annuleringen bij hotels en huizenverhuurders.

Onderzoek ‘BUCH-gemeenten Samen in zee’

18 september 2020

Colleges bieden evaluatie BUCH-samenwerking aan raden aan

Sinds 1 januari 2017 zijn de ambtelijke organisaties van Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo gefuseerd tot de Werkorganisatie BUCH.

Rijk komt met meer coronageld voor gemeenten

18 september 2020

Totale steun vanuit het Rijk op ruim 1,5 miljard euro in 2020

De coronacrisis heeft een flinke stempel gedrukt op het uitgavepatroon van gemeenten. Zo is op verschillende plaatsen...

Burgemeester Peter Rehwinkel was aanwezig op Prinsjesdag in Den Haag en deed verslag

18 september 2020

Anders, dan anders...

Geen Ridderzaal, geen koets (de gouden, noch de glazen), geen balkonscène, geen Oranjefans (hoopt de gemeente Den Haag althans)

Lezers met een mening: Onrechtmatig verkeersbesluit fietspad Eeuwigelaan

18 september 2020

De Belangenvereniging Eeuwigelaan gaat bezwaar maken

Het gemeentebestuur van Bergen heeft aangekondigd dat op 11 september een verkeersbesluit zou worden gepubliceerd...

Samen zorgen voor veiligheid met regionale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling

18 september 2020

Huiselijk geweld en kindermishandeling zijn de meest voorkomende vormen van geweld in Nederland

De colleges van burgemeester en wethouders van vijftien gemeenten in Noord-Holland Noord hebben de nieuwe regiovisie aanpak...

KIES Lokaal wil duidelijkheid over subsidies voor Museum Kranenburgh

11 september 2020

Kranenburgh mag geen “Bodemloze Put” worden

Tijdens de Algemene Raads Commissie van donderdag 10 september heeft KIES Lokaal aangegeven behoefte te hebben om op zeer korte termijn...

Een verslag van Peter Rehwinkel en zijn eerste zes maanden als waarnemend burgemeester in Bergen

11 september 2020

Over de enorme inzet van raads- en collegeleden alsook ambtenaren...

1. Gedurende een half jaar burgemeesterschap, dat bijna geheel samenviel met de uitdaging waarvoor de coronacrisis (ook) de gemeente Bergen NH stelde...

College legt klimaatambitie voor aan raad

11 september 2020

Draagvlak, lokale initiatieven en betaalbare oplossingen voorop

Gemeenten krijgen steeds meer opdrachten vanuit de Rijksoverheid om klimaatverandering tegen te gaan.

FlessenpostTV: Prangende vragen aan het college

11 september 2020

Ruud Bredewold interviewt wethouder Antoine Tromp

Ruud Bredewold stelt ‘Prangende vragen’ aan wethouder Antoine Tromp van D66.

Gemeente en inwoners Egmond-Binnen kritisch op ontwerp luchtvaartnota

8 september 2020

Regionale zienswijze ingediend om gezamenlijke belangen te behartigen

De gemeente Bergen sluit aan bij twee zienswijzen op de ontwerp-luchtvaartnota 2020-2050; een regionale zienswijze van acht omliggende gemeenten...

Extra vergadering bestemmingsplan Voetbalcomplex Egmond ad Hoef

11 september 2020

Wanneer: op 22 september

Op 22 september is om 19.30 uur een extra vergadering van de Algemene Taadscommissie (ARC) gemeente Bergen.

Culturele sector hard getroffen door corona. Het college van Bergen wil graag een helpende hand bieden

8 september 2020

Financiële steun voor Cinebergen, International Holland Music Sessions en Kunst10Daagse

De uitbraak van het coronavirus heeft grote gevolgen voor de culturele sector. Ook in Bergen is dat het geval. Het college van Bergen wil graag een helpende hand bieden.

Nieuw besluit tegen komst extra supermarkt (Lidl) in Bergen

8 september 2020

Het bestemmingsplan is al zo goed als klaar en zal voor het einde van het jaar worden vastgesteld

Donderdagavond heeft de gemeenteraad opnieuw een zogenaamd voorbereidingsbesluit genomen voor het centrum van Bergen.

Natuurmonumenten, Landschap Noord-Holland, Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland maken zich grote zorgen

7 september 2020

Wat besluit gemeenteraad met plannen om windturbines, en zonnevelden, te plaatsen op het grondgebied Bergen?

Op 8 september bespreekt u het concept van de Regionale Energiestrategie. In dit plan zijn zoekgebieden voor wind en zon opgenomen langs het Noord-Hollands kanaal...

Parkeerterreinen Hargen en Schoorlse Duinen in beheer van gemeente Bergen

4 september 2020

Parkeerterreinen mogelijk overdekt met zonnepanelen

Staatsbosbeheer en gemeente Bergen hebben op woensdag 2 september in het Buitencentrum Schoorlse Duinen...

Gemeentebelangen doet klemmend beroep op coalitie, het college en het bestuur

4 september 2020

Omdenken...

In tijden van Corona is het in veel gevallen van essentieel belang dat we niet krampachtig vasthouden aan vastgeroeste ideeën en gedrag.

Nieuwbouw zwembad De Beeck van start!

28 augustus 2020

Het gebouw wordt onder architectuur gebouwd en is bijna vier meter lager dan het vorige gebouw

De nieuwbouw van het in 2017 afgebrande zwembad De Beeck kan beginnen.

Culturele sector hard getroffen door corona

28 augustus 2020

Collegevoorstel voor financiële steun Kranenburgh

De uitbraak van het coronavirus heeft grote gevolgen voor de culturele sector. Ook in Bergen is dat het geval. Het college van Bergen wil graag een helpende hand bieden.

Participatie: Denk en doe mee!

28 augustus 2020

Drie data voor Bergen, Egmond en Schoorl

In gesprek over participatie. Wat vinden jullie belangrijk? Waar wil je over meedenken? Hoe wil jij participeren? Graag willen we hierover met je in gesprek.

Gemeente Bergen zet nieuwe positieve stap in ontwikkeling Plan Buitenduin Schoorl

28 augustus 2020

Jeu de Boulesvereniging verplaatst clubgebouw en maakt plaats voor parkeerterrein

De ontwikkeling van Plan Buitenduin in Schoorl is een stap dichterbij. De Jeu de Boulesvereniging Schoorl verplaatst haar clubgebouw…

Lezers met een mening: Klimaatbeleid schiet zwaar tekort

28 augustus 2020

Door: Ernst-Jan Kuiper en Lucas Winnips

Terwijl Nederland bijkomt van wéér een hittegolf, spreken de raadsleden van de Buch-gemeenten (Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo)...

Tweede nieuwbouwproject in Bergen krijgt compensatie

21 augustus 2020

Stikstofoplossing voor nieuwbouw Delversduin in Egmond aan de Hoef

Het woningbouwproject Delversduin in Egmond aan den Hoef is door de provincie Noord-Holland als tweede Bergense project geselecteerd voor stikstofcompensatie.

Startschot afval scheiden op Bergense basisscholen (Filmpje)

27 augustus 2020

Wethouder Bekkering en leerlingen ondertekenen contract

Na de zomervakantie is de gemeente Bergen samen met afvalverwerkingsbedrijf HVC gestart met het scheiden van plastic, blik en drinkpakken op de basisscholen in Bergen.

Voor wie houd jij 1,5 meter afstand?

21 augustus 2020

Beste inwoner van Noord-Holland Noord, help een nieuwe lockdown voorkomen

Een vraag aan jou: voor wie houd jij anderhalve meter afstand? Ik doe dat bijvoorbeeld voor mijn eigen familie. Op de verjaardagen van mijn dochters deze maand...

Bergen koploper groene energie regio Alkmaar

21 augustus 2020

Geen windmolens in Bergens duingebied

Het college van Bergen stemde op 18 augustus in met het concept van de Regionale Energiestrategie (RES) voor de regio Noord-Holland Noord.

Vlaggen en signalen, waar kan ik op letten?

14 augustus 2020

Volg altijd de aanwijzingen en adviezen op van de reddingsbrigade.

Op alle stranden in de gemeente Bergen wappert dit jaar ook weer de Blauwe Vlag, een teken van een mooi en schoon strand.

Heeft u ‘Prangende Vragen’ aan wethouder Antoine Tromp?

14 augustus 2020

Binnenkort opname nieuwe aflevering voor FlessenpostTV

U kunt uw vragen mailen naar [email protected]

De redactie krijgt met enige regelmaat de vraag, “hoe staat het nu met de herbouw van De Beeck?”

7 augustus 2020

Bij deze herplaatsen we het artikel van 24 januari jl. met een korte verklaring van wethouder Klaas Valkering

Het college heeft besloten de gemeenteraad voor te stellen De Beeck te herbouwen. In het voorstel staat dat het gebouw op dezelfde plek moet terugkomen.

Wethouder Erik Bekkering doet oproep aan Bergense ondernemers

7 augustus 2020

We zien de afgelopen weken in Nederland het aantal besmettingen toenemen

Beste ondernemer,

Corona actueel (filmpje)

7 augustus 2020

Burgemeester Peter Rehwinkel doet oproep aan (met name jonge) Bergenaren

Ik ben geen Influencer, maar hoop toch een beetje invloed op jullie te kunnen uitoefenen...

Terug