Deel

advertentie

Lucebert moet blijven

Column: Rob van de Pas

Lucebert moet blijven

Bij de VVD in Alkmaar (jaja, mijn club) hebben het woke-virus en de cancelcultuur nog harder toegeslagen dan alle coronavirussen bij elkaar. Wat is er aan de hand? VVD’er Pieter Dijkman wil dat de spreuk ‘Van teveel spektakel wankel je allicht’ van Lucebert, geboren als Lubertus Jacobus Swaanswijk, wordt verwijderd van het voormalige Landbouwhuis in Alkmaar. Dit pand is sinds 1993 van de gemeente Alkmaar en brave Pieter wil niet langer dat er uitingen van Lucebert in zijn liberale Madurodam aanwezig zijn. Die tekst moet van Dijkman weg, want nu blijkt dat Lucebert op achttienjarige leeftijd als adolescent brieven ondertekende met Sieg Heil!

Verzet
Zijn vrienden gingen in het verzet en Swaanswijk nam helaas een afslag naar rechts en begon sympathieën te krijgen voor het gedachtegoed van de Nazi’s. Begin van de oorlog ging hij, na een zwervend bestaan, werken in Duitsland en meldde zichzelf vrijwillig voor de Duitse Arbeitseinsatz. Van 1943-1944 werkte hij in een Duitse springstoffabriek waar experimenten met de vliegende bom V1 werden uitgevoerd. Ook in die periode stuurde hij brieven aan zijn jeugdvriendin Tiny Koppijn met een fascistische groet. Onhandig, naïef en met de kennis van nu ongelooflijk dom en verwerpelijk.

Holocaust
Ik betwijfel oprecht of de toen nog formeel minderjarige Swaanswijk iets heeft meegekregen van de holocaust (Shoah) en de systematische massamoord op bijna zes miljoen Joden. In de Duitse media werd daar in ieder geval met geen woord over gerept.
Lucebert heeft zijn jeugdzonde nooit openbaar gemaakt en derhalve ook nooit excuses voor het post-puberale gedrag aangeboden. Was het schaamte? Ik denk van wel, want ook Swaanswijk heeft na de oorlog de verschrikkelijke gevolgen van de Nazi’s tot zich kunnen nemen. In 1994 overleed Lucebert in Alkmaar en in 2019 werden zijn Duitse brieven openbaar.

‘Van teveel spektakel wankel je allicht’
Is zijn spreuk op het Alkmaarse Landbouwhuis het toppunt van zelfreflectie? Swaanswijk is zeventien als de oorlog begint. Dat moet voor een jongeman een spannende ervaring zijn geweest. Duitse militairen marcheerden met zware zwarte laarzen over de grachten van Amsterdam. ‘LINKS RECHTS, LINKS RECHTS, LINKS RECHTS und HALT! Nederland is bezet en daar moet je het dus als puber maar mee doen. De hormonen gieren op die leeftijd door je lijf, de prefrontale cortex staat nog wijd open en is ontvankelijk voor alles wat goed, maar ook slecht is.

Swaanswijk was creatief en hield van het experimenteren. In zijn hoofd, in zijn teksten en in zijn beeldende kunsten. Zo ging hij in 1955 op uitnodiging van Bertolt Brecht vijf maanden in Oost-Berlijn wonen en gaf bij terugkomst in Nederland in een interview in De Waarheid ongezouten kritiek op het beeld dat in het vrije Westen werd geprojecteerd op de communistische heilstaat DDR.
Lucebert was blijkbaar een controversiële vrijdenker die snel assimileerde met zijn directe omgeving. Niet altijd vanuit zijn hoofd, maar soms ook vanuit zijn onderbuik. Gelukkig hebben we nog meer van dit type kunstenaars en kunstenmakers in ons dorp.

Lucebert heeft ons zijn prachtige en machtige culturele erfgoed achtergelaten. Was het als compensatie voor zijn erfzonde? Was het zijn morele herstelbetaling voor zijn duistere gedachten?
Laten we Lucebert in hemelsnaam behouden voor onze Heerlijkheid. Compleet graag, zoals hij was en nog steeds is!

Robbie

advertentie

Meer 'Columns':

Iktivisme

2 juni 2023

Column: Kraantje

Het lijkt me toch wel intens vermoeiend, een leven als BN’er. Dat je op enigerlei wijze weet op te vallen in de grijze massa en met je kop boven het maaiveld uitsteekt en je je een ster mag wanen.

Missing Man

2 juni 2023

Column: Peter van Vleuten

Wat een kracht en betekenis kan muziek toch hebben. Ik ondervond het des te meer tijdens de uitvaart van mijn vader, vorige week.

AZ Alkmaar is de naam…

26 mei 2023

Column: Rob van de Pas

Reputatie komt te voet en gaat te paard…

Giftig…

26 mei 2023

Column: Kauw

Aan de onderkant van het ruïnemuurtje groeien flinke plukken gras.

Tegeltjeswijsheid

19 mei 2023

Column: Kraantje

'Ben je ook zo lekker aan het wippen voor een betere wereld de laatste tijd?’ ‘Dat er iets aan de vergrijzing moet gebeuren snap ik, maar denk je nou echt dat meer kinderen het milieu gaat helpen?’

Allemaal artiesten…

19 mei 2023

Column: Peter van Vleuten

Afgelopen week zei iemand het weer. We hadden een uitermate mooie avond gehad in een theater in Haarlem waarin het lied centraal stond.

Vroeger…

12 mei 2023

Column: Rob van de Pas

Soms denk ik nog weleens met weemoed terug aan de tijd dat ik (16) in Bergen krantenjongen was bij De Telegraaf. Dirk Schekkerman van de Oosterweg bracht elke morgen in zijn oude Mercedes omstreeks 06:00 uur een dikke stapel Telegrafen, een tiental Volkskranten en een handje vol exemplaren van het  Nieuws van de Dag bij ons thuis. 

Eiken

12 mei 2023

Column: Kauw

Ook een kauw verveelt zich wel eens.

Overkill

5 mei 2023

Column: Kraantje

‘Hoe vaak is er niet gezegd dat vrouwen te weinig in de media aanwezig zijn, maar het tij lijkt te keren, de afgelopen tijd zijn ze niet meer weg te slaan.

Vlaggen

5 mei 2023

Column: Peter van Vleuten

Ik ben van 1960. Opgroeiend heb ik vanuit een kinderperspectief de wereld stap voor stap leren duiden. De roerige sixties in mijn korte broek en de eigenzinnige seventies als puber. Onvermijdelijk doet dat iets met je beeld van de wereld.

Etiquette! Hoe hoort het nu?

28 april 2023

Column: Rob van de Pas

Vorige week donderdag werd VVD-raadslid Kees van Leijen in het zonnetje gezet middels een Koninklijke onderscheiding. Kees is inmiddels twaalf jaar raadslid en dan krijg je van WA van Buren vanuit Den Haag een lintje opgestuurd.

Vreemde Vogels

28 april 2023

Column: Kauw

Als kauw blijf ik het herkauwen… de mens is een uiterst ‘vreemde vogel’. Aan de ene kant zie je ze opkomen voor de natuur en aan de andere kant zie ik ze rigoureus de natuur slopen. Vermoedelijk niet een en dezelfde mens maar ik moet constateren dat de meesten geen boodschap hebben aan het grote geheel.

Land van melk en honing (zwammen)

21 april 2023

Column: Kraantje

‘Je ontkomt er niet aan, en dan bedoel ik niet dat de lente in de lucht hangt, dat de oranje reclames, oranje tompoucen, oranje truien, sjaals, toeters, slingers, maar blijven komen.

Vals

21 april 2023

Column: Peter van Vleuten

Late to the party. Ik heb het drie jaar kunnen rekken, maar eindelijk kreeg de corona mij dan toch te pakken. En waar ik dankzij al die prikken de verwachting had dat ik er snel af zou zijn met hooguit een loopneus en een beetje keelpijn, vallen de effecten me toch vies tegen. Een vals virusje.

De gemuilkorfde columnist

14 april 2023

Column: Rob van de Pas

De dag die zou komen, lijkt eindelijk daar... Ja, vrienden van het vrije woord, we moeten eraan geloven. Er komt ook een taalgids voor columnisten en andere schrijvers van stukkies. De initiatiefnemers noemen de gids géén lijst met ‘verboden woorden’, maar meer een suggestie of inclusieve tip naar de medemens.

Wonen in Bergen

14 april 2023

Column: Kauw

Lente in het land, drukte overal en vooral rond de Ruïnekerk! Daar wordt alles klaargemaakt voor nieuw kauwenleven. Wij mannetjes moeten ons behoorlijk uitsloven om dat voor elkaar te krijgen.

Opstaan

7 april 2023

Column: Peter van Vleuten

Goede Vrijdag, Pasen: om te weten wat dat ook weer inhoudt, heb je enige basale kennis nodig van het christendom.

De sterfdag van mijn onbevangen jeugd…

31 maart 2023

Column: Rob van de Pas

Afgelopen maandag 27 maart overleed mijn Haagse ‘dorpsgenoot’ Wim de Bie. Wim en ik zijn Hagenezen en je bent een Hagenees als je in de Hofstad het eerste levenslicht hebt gezien.

Ongelovige sloopt kerk

31 maart 2023

Column: Kauw

In de oude eik bij de fietsenwinkel deed ik een dutje. De prille zonnestralen verwarmden mijn zwarte jas. Aan de overkant stond een groepje mountainbikers.

Hand Tav

24 maart 2023

Column: Kraantje

Stel, je bent jarenlang een vriend aan huis. En niet van een paar mensen hè, hele volksstammen zien je graag verschijnen. Je bent bekend en iedereen vind je een toffe peer. Je wordt gelauwerd om wat je allemaal wel niet doet.

Erfgoed

24 maart 2023

Column: Peter van Vleuten

Bijna 6000 ondertekeningen voor het behoud van muziekcafé Taverne op petities.nl. Ik vind het niet niks. Dat binnen een paar dagen zoveel mensen aan de bel trokken nadat het nieuws naar buiten was gekomen.

Wie A zegt, zegt ook BBB, BBC en BDT!

17 maart 2023

Column: Rob van de Pas

Waar zal ik het deze keer over hebben ? Over de eclatante verkiezingsoverwinning van Sweet Caroline van der Plas en haar Boer-Burger-Beweging (BBB), de algemene ledenvergadering van de Bewonersvereniging Bergen Centrum (BBC) of Behoud De Taverne (BDT)?

Plein

17 maart 2023

Column: Kauw

Als ik hoog vlieg en ik zie alleen daken en wegen dan weet ik het weer: wat maken de mensen zich druk.

Vrouwen dag

10 maart 2023

Column: Kraantje

‘Heb jij Vrouwendag gevierd?’ ‘Vrouwendag? Moet je tegenwoordig niet van mensen met een baarmoederdag of dubbel XX chromosoom-mensendag spreken?

Kies mineur…

10 maart 2023

Column: Peter van Vleuten

“Muziek is overal om je heen”, zei songwriter-zanger Ruben Hein een paar maanden geleden in een masterclass die we bij de Songwriterschool hadden georganiseerd.

Stichting TIMBY i.o.

3 maart 2023

Column: Rob van de Pas

Nou, het is gebeurd hoor! Ik ben bij de notaris geweest voor de oprichting van Stichting TIMBY i.o.. Samen met wat dorpsgenoten gaan we in het bestuur zitten en ons sterk maken voor het behoud van die 11.000 dennenbomen in ons duingebied.

Woke…

3 maart 2023

Column: Kauw

Ik zit in de boom vlak bij een bankje in het Hertenkamp na te genieten van een lekkere homp brood.

GVD

24 februari 2023

Column: Peter van Vleuten

Ik moet u even waarschuwen. In dit stukje komen misschien wat woorden of opvattingen voor waar u wat moeite mee heeft.

Hoog(st) gevoelig

24 februari 2023

Column: Kraantje

‘Ruim 108 miljoen euro, dat is de voorlopige opbrengst van de acties van giro 555 voor de verwoestende aardbevingen in Turkije en Syrië.

Nimby time… het houdt maar niet op!

17 februari 2023

Column: Rob van de Pas

Afgelopen week zat ik in LadyPapa naast een voormalige hotemetoot uit het bedrijfsleven.

Bovenstebeste Poeziëboom…

17 februari 2023

Column: Kauw

“Hoe was dat om met 70.000 ton in de lucht te hangen en drie meter naar links verplaatst te worden?"

Gecremeerde kroket kebap

10 februari 2023

Column: Kraantje

‘De winter was van korte duur deze week. Maar toch moest ik weer ’s ochtends de ruiten krabben en op mijn thuiswerkdag een extra dikke trui en skisokken aantrekken wilde ik in mijn tandje lager verwarmde huiskamer het aangenaam hebben.

Aiaiaiai…

10 februari 2023

Column: Peter van Vleuten

De ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie (AI) zorgen voor een revolutie in de kunstwereld. In kunstenaarsdorp Bergen in Noord-Holland, waar de kunstgeschiedenis van de Bergense School nog steeds een belangrijke rol speelt, zal dit niet anders zijn. Museum Kranenburgh, dat bekendstaat om zijn collectie van de Bergense School, zal waarschijnlijk ook worden beïnvloed door deze ontwikkelingen.

Partij Ons Dorp
close-link
Terug