Deel

advertentie

Lucebert moet blijven

Column: Rob van de Pas

Lucebert moet blijven

Bij de VVD in Alkmaar (jaja, mijn club) hebben het woke-virus en de cancelcultuur nog harder toegeslagen dan alle coronavirussen bij elkaar. Wat is er aan de hand? VVD’er Pieter Dijkman wil dat de spreuk ‘Van teveel spektakel wankel je allicht’ van Lucebert, geboren als Lubertus Jacobus Swaanswijk, wordt verwijderd van het voormalige Landbouwhuis in Alkmaar. Dit pand is sinds 1993 van de gemeente Alkmaar en brave Pieter wil niet langer dat er uitingen van Lucebert in zijn liberale Madurodam aanwezig zijn. Die tekst moet van Dijkman weg, want nu blijkt dat Lucebert op achttienjarige leeftijd als adolescent brieven ondertekende met Sieg Heil!

Verzet
Zijn vrienden gingen in het verzet en Swaanswijk nam helaas een afslag naar rechts en begon sympathieën te krijgen voor het gedachtegoed van de Nazi’s. Begin van de oorlog ging hij, na een zwervend bestaan, werken in Duitsland en meldde zichzelf vrijwillig voor de Duitse Arbeitseinsatz. Van 1943-1944 werkte hij in een Duitse springstoffabriek waar experimenten met de vliegende bom V1 werden uitgevoerd. Ook in die periode stuurde hij brieven aan zijn jeugdvriendin Tiny Koppijn met een fascistische groet. Onhandig, naïef en met de kennis van nu ongelooflijk dom en verwerpelijk.

Holocaust
Ik betwijfel oprecht of de toen nog formeel minderjarige Swaanswijk iets heeft meegekregen van de holocaust (Shoah) en de systematische massamoord op bijna zes miljoen Joden. In de Duitse media werd daar in ieder geval met geen woord over gerept.
Lucebert heeft zijn jeugdzonde nooit openbaar gemaakt en derhalve ook nooit excuses voor het post-puberale gedrag aangeboden. Was het schaamte? Ik denk van wel, want ook Swaanswijk heeft na de oorlog de verschrikkelijke gevolgen van de Nazi’s tot zich kunnen nemen. In 1994 overleed Lucebert in Alkmaar en in 2019 werden zijn Duitse brieven openbaar.

‘Van teveel spektakel wankel je allicht’
Is zijn spreuk op het Alkmaarse Landbouwhuis het toppunt van zelfreflectie? Swaanswijk is zeventien als de oorlog begint. Dat moet voor een jongeman een spannende ervaring zijn geweest. Duitse militairen marcheerden met zware zwarte laarzen over de grachten van Amsterdam. ‘LINKS RECHTS, LINKS RECHTS, LINKS RECHTS und HALT! Nederland is bezet en daar moet je het dus als puber maar mee doen. De hormonen gieren op die leeftijd door je lijf, de prefrontale cortex staat nog wijd open en is ontvankelijk voor alles wat goed, maar ook slecht is.

Swaanswijk was creatief en hield van het experimenteren. In zijn hoofd, in zijn teksten en in zijn beeldende kunsten. Zo ging hij in 1955 op uitnodiging van Bertolt Brecht vijf maanden in Oost-Berlijn wonen en gaf bij terugkomst in Nederland in een interview in De Waarheid ongezouten kritiek op het beeld dat in het vrije Westen werd geprojecteerd op de communistische heilstaat DDR.
Lucebert was blijkbaar een controversiële vrijdenker die snel assimileerde met zijn directe omgeving. Niet altijd vanuit zijn hoofd, maar soms ook vanuit zijn onderbuik. Gelukkig hebben we nog meer van dit type kunstenaars en kunstenmakers in ons dorp.

Lucebert heeft ons zijn prachtige en machtige culturele erfgoed achtergelaten. Was het als compensatie voor zijn erfzonde? Was het zijn morele herstelbetaling voor zijn duistere gedachten?
Laten we Lucebert in hemelsnaam behouden voor onze Heerlijkheid. Compleet graag, zoals hij was en nog steeds is!

Robbie

advertentie

Meer 'Columns':

Spektakelstuk…

23 september 2022

Column: Kraantje

‘Fascinerend, ik heb er geen andere woorden voor, ik kom er eerlijk voor uit, ik heb gebiologeerd alles gevolgd. Vanaf het moment van de aankondiging tot en met de publiekelijke steunbetuigingen vanuit alle lagen van de bevolking en vanuit de hele wereld, alles was opmerkelijk.

Alles van waarde…

23 september 2022

Column: Peter van Vleuten

Vlak na mijn vorige column was er opeens gekrakeel in de Alkmaarse gemeenteraad over ‘onze’ Lucebert en de vraag of zijn dichtregel ‘Van te veel spektakel wankel je allicht’ niet beter van de gevel bij het stadskantoor kon worden verwijderd.

Vroeger…

16 september 2022

Column: Kauw

Zoals altijd moet ik op zoek naar eten en scharrel bij de bankjes op het Plein. Daar zitten wat krasse knarren en waarover spreken zij? “Eerst dacht ik, ze gaan de Bakemaflat slopen, er verscheen een heel leger op het Plein.

Vertolkers

9 september 2022

Column: Peter van Vleuten

Een van mijn favoriete bezigheden als tekstschrijver is schrijven voor derden. Meermalen heb ik als freelance tekstenmaker speeches mogen schrijven voor iemand anders.

Winter is coming

9 september 2022

Column: Kraantje

‘De herfst is nu toch echt in aantocht, het hangt al in de lucht. De zon doet af en toe nog zijn best maar je voelt gewoon dat het niet meer vol overtuiging is.’ ‘De herfst kan ik nog wel aan maar dat hele Winter is Coming scenario, daar maak ik me pas echt zorgen om.

Twee collegeloze dorpen

2 september 2022

Column: Rob van de Pas

Twee plaatsen in Nederland hebben nog steeds geen nieuw college van burgemeester en wethouders. Het ‘kustdorp’ zonder stadsrechten Den Haag en het 80 kilometer noordelijker gelegen dorpje Bergen.

Jongelui…

2 september 2022

Column: Kauw

Tussen de middag is het al lekker druk bij de snackbar. Als ik mijn rondje doe om de picnicktafel, komen er een paar pubers zitten. Eens kijken of die frietjes morsen.

Luiaard

26 augustus 2022

Column: Kraantje

‘Dat is alweer een tijdje geleden, dat we elkaar zagen. Ben je lekker weg geweest?’ ‘Ja een heerlijke vakantie gehad, helemaal tot rust gekomen, ik hoefde helemaal niets, dat is voor mij de ultieme ontspanning.

Kop eraf

26 augustus 2022

Column: Peter van Vleuten

Jazeker, jazeker: het is warm. Maar met de ramen open, de ventilator aan en voldoende water was het goed vol te houden.

Parktornooi Molenkrocht 2022

19 augustus 2022

Column: Rob van de Pas

Vandaag, vrijdag 19 augustus, begint het weer. Het leukste en meest besproken tennistoernooi van Noord-Holland en georganiseerd op de mooiste tennisbanen van Nederland. Het Molenkrocht Parktornooi aan de Kruisweg nummer 14 te Bergen. Hét tennispark, wie kent het niet,  is in 1918 gesticht door de Bergense oud-wethouder en hotelbaas Coen Bogtman en bestaat inmiddels 104 jaar.

Schaduwkant

19 augustus 2022

Column: Kauw

Afgelopen week zag ik twee oudere heren op een bankje zitten in de Kranenburghlaan. Ik vermeed net als zij de hitte en hipte daar wat in de rondte, er was genoeg hondenpoep te eten. Zij keuvelden wat over de extreme temperatuur.

Vakantiebreak…

12 augustus 2022

Geen column van Kraantje deze editie

Columniste Kraantje neemt even een zonnige verlenging van het paasweekend. Geniet dame!

Gevoeligheid

12 augustus 2022

Column: Peter van Vleuten

Ik weet niet hoor. Wat ik dáár nou weer van moet vinden. Waarvan?

Geen Lidl in ‘kakdorp’ Bergen!

5 augustus 2022

Column: Rob van de Pas

De titel van mijn tweewekelijkse column in ons Flesje kreeg ik op een discount-technische wijze aangereikt van een reaguurder die op Facebook commentaar gaf op het bericht dat de Raad van State in Den Haag een vestiging van Lidl in onze Heerlijkheid óók in tweede instantie niet gepast vindt. Gratis en voor niets dus!

Mest

5 augustus 2022

Column: Kauw

“Als boerenzoon, wat vind jij daar nou van Arie, die vlag verkeerd om?” “Tja, de intensieve veehouderij moet stoppen hè, want we moeten veel minder of niet exporteren. Gewoon boeren voor eigen volk, klaar. Dan valt het met de uitstoot mee en dan kunnen er ook weer huizen gebouwd worden.”

Zwak geslacht

29 juli 2022

Column: Kraantje

‘Eindelijk een regelrechte aflevering van de rijdende rechter in ons dorp want wat blijkt: recht is krom, dat werd van de week weer duidelijk.

Roxit

29 juli 2022

Column: Peter van Vleuten

In een grijs verleden kregen we met de goeie ouwe Ship & Horse Band de gelegenheid om een concert te geven in Oostenrijk. Op Sylvesterabend, oftewel Oudjaar. In een restaurant annex danszaal. In Tirol.

Piepen helpt niet

22 juli 2022

Column: Kauw

Ik zat wat te mijmeren toen ik een paar jonge kauwen op rooftocht keihard hoorde piepen. Hebben zij nou geluk of hebben zij nou pech?

Vier bijzonder(e) gebraden hanen gezocht!

22 juli 2022

Column: Rob van de Pas

Soms is het leven een columnist bijzonder gunstig gezind. Want het is toch bijzonder als in tijden van komkommer-nieuws een actueel onderwerp als een ‘gebraden haan’ je de bek komt invliegen?

Nationale trots

15 juli 2022

Column: Kraantje

‘Steeds vaker bekruipt mij het gevoel dat die complotdenkers er toch niet ver naast zitten, zeker als het gaat om de teloorgang van de Nederlandse identiteit. Als je de kranten leest, moet alles veranderen.

Scharrelstukje

15 juli 2022

Column: Peter van Vleuten

De schrik van iedere stukjesschrijver – of liedjesmaker – is een writer’s block. Dat je op het laatste moment geen idee hebt waar het over moet gaan. Dat je met de beste wil van de wereld geen letter op papier kunt krijgen. Terwijl de deadline in je nek begint te hijgen.

Keihard werken

8 juli 2022

Column: Kauw

Ik scharrel wat rond tussen de vele stoelpoten. Er borrelt een clubje oudere heren op het terras en het schaaltje met bitterballen is alweer bijna leeg.

Komkommertijd?

8 juli 2022

Column: Rob van de Pas

Vorige week was het vrijdag 1 juli 2022, dus je zou kunnen stellen dat de ‘komkommertijd’  officieel is begonnen. De komkommertijd is een aanduiding voor de rustige zomerperiode, waarin er weinig nieuws en weinig handel is. ‘Cucumber time and the livin is easy’.

Gouden Ouden

1 juli 2022

Column: Kraantje

Als ik sommige geluiden in het dorp hoor, dan hebben we een groot probleem in onze gemeente.’

Tijdstip van meningsuiting

1 juli 2022

Column: Peter van Vleuten

Over het recht op vrije meningsuiting wil ik het niet hebben. Dat recht staat gegrift, weliswaar niet in de stenen tafelen die Mozes meenam vanaf de berg, maar wel in onze grondwet. En tegenwoordig wordt het in vrijwel iedere persconferentie nog eens onderstreept met de onlosmakelijke woordcombinatie ‘groot goed’.

Waar rook is…

10 juni 2022

Column: Kauw

“Weg, weg, eng beest." Ja, straks pikt ie nog een gat in je kop!”

Palermo aan de Noordzee!

10 juni 2022

Column: Rob van de Pas

Donderdag 2 juni kopte onze doorgaans goed geïnformeerde digitale muurkrant: ‘Witte rook uit gemeentehuis Bergen’. Er zou een politieke doorbraak zijn gevonden tijdens de al 75 dagen durende onderhandelingen over de vorming van een nieuw Bergens college.

Anachronisme

3 juni 2022

Column: Kraantje

‘Wat een prestatie, zeventig jaar lang dezelfde baan hebben, weliswaar een ceremoniële baan, maar wel een waarbij je voor een heel land als boegbeeld fungeert.

Slaapzakken voor de deur…

3 juni 2022

Column: Peter van Vleuten

Samen met nog eens een goeie 100.000 andere Nederlanders zaten we deze week met opengeklapte laptops, tablets en smartphones in de aanslag om te proberen of we kaarten konden krijgen.

Van alles wat…

27 mei 2022

Column: Kauw

Tegenover de viswinkel bij de prullenbak probeer ik wat eten te vinden. Tijdens deze bezigheid komen twee mannen op een van de bankjes een haring eten.

Robbie is boven Jan!

27 mei 2022

Column: Rob van de Pas

Nou, het is klaar hoor! Ik kan nu 100% tijd vrijmaken voor al mijn hobby’s. Het geldschip verlaat spoedig de haven van Lagos en stoomt direct op naar Rotterdam.

Opheffen

20 mei 2022

Column: Kraantje

‘Het is af en toe niet meer bij te houden.’ ‘Wat is niet bij te houden?’ ‘De laatste ophef. Je wil toch wel weten wat er speelt in de maatschappij. Daarbij, waar moeten de kranten, websites, weekbladen, praatprogramma’s, roddelbladen, duiders en complot-theoristen zich anders druk over maken?

Keith & Willie

20 mei 2022

Column: Peter van Vleuten

Tijdens het songwriting camp dat ik twee weken terug organiseerde (eindelijk face-to-face zonder mondkapjes en afstand houden), kon ik gelukkig weer eens van dichtbij meemaken hoe de deelnemers in teams aan het liedjesschrijven gingen. Hoe begin je? Waar haal je inspiratie en ideeën vandaan? Beginvragen die altijd terugkeren.

‘Géén ‘racistische’ kroepoek van de Lidl in Bergen’

13 mei 2022

Column: Rob van de Pas

We hebben wéér een argument om geen Lidl in ons dorp te willen. En al helemaal geen Lidl op de plek waar vroeger de ABN AMRO stond, want die bank heeft een koloniaal slavenverleden en moet eerst maar eens ruimhartig met geld over de brug komen.

Partij Ons Dorp
close-link
Terug