Duinen en polders rond Bergen… Zo houden we droge voeten

In tijden van nood worden sommige molens, zoals de Philisteinse Molen, nog steeds gebruikt...

Duinen en polders rond Bergen… Zo houden we droge voeten

Hoewel de duinen veel regenwater kunnen bergen, waren ze afgelopen winter overduidelijk verzadigd. Inmiddels zijn we een aantal maanden verder, je zag het water in de beken en op de wandel-en fietspaden gaandeweg zakken, maar echt vlot gaat het allemaal niet. Dit is aan de ene kant wel zo prettig want je moet er toch niet aan denken dat die enorme waterbel in de duinen in korte tijd leegloopt. De overlast is dan niet te overzien. Aan de andere kant zorgt dit wel weer voor een langdurige, continue toestroom van water naar de polders, de laagste delen van Bergen. Pompen draaien daar op volle toeren om het water weg te pompen naar het Noord-Hollands kanaal of naar de ringvaart van de Bergermeer. Beide maken deel uit van ‘de Schermerboezem’, vanwaar het overtollige water verder naar zee wordt weggewerkt.

Het is een systeem dat, met allerlei aanpassingen, al gauw zo’n kleine duizend jaar functioneert. Het begon er mee dat het water in de polder via een centrale sloot naar een keersluis werd geleid waar het via natuurlijke afvloeiing de polder kon verlaten. Toen dit niet meer ging, werd de windmolen uitgevonden die het water de polder uit pompte en heette deze centrale sloot molensloot. Vandaag de dag zijn de windmolens vervangen door elektrische pompen oftewel gemalen. In tijden van nood worden sommige molens, zoals de Philisteinse Molen, nog steeds gebruikt.

Anders dan Bergen ligt Bergen aan Zee in een kom die aan alle kanten omringd is door duinen. Er is geen centrale sloot of vijver waarheen het water wordt geleid, waarna het kan worden afgevoerd. De bewoners moeten dan ook zo goed als mogelijk is met de overlast omgaan, helaas.
U zult het misschien niet willen geloven maar er is toch ook goed nieuws te melden: de watervoorraad in de ondergrond moet nu in ieder geval goed aangevuld zijn. Laten we eens kijken of er van de zomer bij langdurige droogte deze keer voldoende water zal blijken te zijn.

In de Bergense Kroniek van november 2023 vindt u een artikel waarin alle Bergense polders met hun molens staan beschreven. Op de foto RAA-PMB-004106 uit de collectie Piet Mooij van het Regionaal Archief ziet u de molensloot van de Philisteinse Molen.

Theo de Graaff, Historische Vereniging Bergen NH, mei 2024