Bergense historie: de gevolgen voor Bergen van het beleg van Alkmaar

Het gedetailleerd ooggetuigenverslag van Nanning van Foreest vertelt meer...

Bergense historie: de gevolgen voor Bergen van het beleg van Alkmaar

Afgelopen 8 oktober is weer het einde gevierd van het beleg van Alkmaar. Het Spaanse leger blies in 1573 de aftocht, de streek tussen Bergen en Alkmaar moet er daarna niet florissant bij hebben gelegen. Op de gravure (het zuiden is boven) uit de collectie van het Regionaal Archief Alkmaar ziet u dat Alkmaar wordt aangevallen op twee fronten aan de noordkant van de stad: bij de huidige Friesebrug en De Karperton.

Het hoofdkwartier van de Spaanse troepen was in Oudorp gevestigd. Overzichtelijk niet waar? Het gedetailleerd ooggetuigenverslag van Nanning van Foreest vertelt meer. In alle dorpen rond Alkmaar waren Spaanse soldaten ingekwartierd. Aan de zuidkant van Alkmaar sloten troepen in Heiloo en Limmen die kant af. Aan de westkant stonden de Berger- en Egmondermeer sinds de Allerheiligenvloed van 1570 weer onder water. Langs de duinen liepen de aan- en afvoerlijnen naar het front en Oudorp via Egmond, Bergen, Koedijk en Huiswaard. Het laatste dorp ziet u rechtsonder op de kaart. In Bergen waren minimaal 800 soldaten ingekwartierd en we mogen aannemen dat er voorraden voedsel, hooi, kruit en kogels waren opgeslagen.

En dat allemaal bij de burgers en vooral in de kerk, die nog geen Ruïnekerk was en dus een dak had. Dit laatste was een prettige bijkomstigheid want het was koud en nat, schrijft Van Foreest. Het moet een drukte van jewelste geweest zijn op de Dorpsstraat en de Kogendijk, de enige verbinding tussen Bergen en Alkmaar. Soldaten, ruiters en karren met munitie, materiaal en voorraden gingen af en aan. Daarbij moet u bedenken dat dit onbestrate wegen waren, min of meer verhard maar evengoed zullen de wegen bezaaid zijn geweest met modderige kuilen. Uiteindelijk trokken de Spaanse troepen na bijna twee maanden weg, de Bergenaren pal voor de winter met grote zorgen achterlatend. En dan mochten ze nog blij zijn dat hun huizen niet in brand waren gestoken, zoals de Spanjaarden in Schoorl en Koedijk hadden gedaan en de troepen van Sonoy in Oudorp en Huiswaard.

Theo de Graaff, Historische Vereniging Bergen, oktober 2022.

Klik op de foto voor een uitvergroting.